คำนวณขนาดระบบโซล่าเซลล์บ้านจากบิลค่าไฟ แบบเข้าใจง่าย

4 ตุลาคม 2569

ก่อนคุยกับผู้รับติดตั้ง การรู้ว่าบ้านเราควรติดระบบประมาณกี่กิโลวัตต์ ช่วยให้เปรียบเทียบใบเสนอราคาได้อย่างมีหลักการ ไม่ถูกเสนอระบบที่ใหญ่หรือเล็กเกินไป วิธีคำนวณเบื้องต้นใช้แค่บิลค่าไฟกับเครื่องคิดเลข เหมือนการคำนวณกำลังไฟก่อนประกอบพีซีเองหรือซื้อเครื่องสำเร็จรูป

ขั้นที่ 1 หาหน่วยไฟเฉลี่ยต่อวัน

ดูหน่วยไฟที่ใช้ต่อเดือนย้อนหลังอย่างน้อย 6-12 เดือน เพราะหน้าร้อนกับหน้าหนาวใช้ไฟต่างกันมาก นำค่าเฉลี่ยต่อเดือนหารด้วย 30 จะได้หน่วยไฟต่อวัน เช่น บ้านที่ใช้เฉลี่ย 600 หน่วยต่อเดือน เท่ากับประมาณ 20 หน่วยต่อวัน

ขั้นที่ 2 แยกการใช้ไฟกลางวัน

ระบบออนกริดคุ้มที่สุดเมื่อไฟที่ผลิตได้ถูกใช้ในบ้านทันที จึงต้องประเมินว่าบ้านใช้ไฟช่วงประมาณ 9 โมงเช้าถึง 4 โมงเย็นเท่าไร บ้านที่มีคนอยู่ทั้งวัน ทำงานที่บ้าน หรือมีร้านค้าในบ้าน อาจใช้ไฟกลางวัน 50-70 เปอร์เซ็นต์ ส่วนบ้านที่ออกไปทำงานทั้งวันอาจเหลือเพียง 20-30 เปอร์เซ็นต์ จากตัวอย่างบ้านที่ใช้ 20 หน่วยต่อวัน ถ้าใช้กลางวันครึ่งหนึ่ง ก็คือประมาณ 10 หน่วย

ขั้นที่ 3 แปลงเป็นกิโลวัตต์

ในประเทศไทย แผง 1 กิโลวัตต์ผลิตไฟเฉลี่ยประมาณ 3.5-4.5 หน่วยต่อวัน ถ้าต้องการไฟกลางวัน 10 หน่วย ก็ใช้ระบบประมาณ 2.5-3 กิโลวัตต์ ปัดขึ้นเป็นขนาดมาตรฐานที่ใกล้ที่สุด เช่น 3 กิโลวัตต์ ถ้าติดใหญ่กว่าการใช้ไฟกลางวันมาก ไฟส่วนเกินจะต้องส่งออกหรือสูญเปล่า ซึ่งลดความคุ้มค่า

ขั้นที่ 4 เช็คพื้นที่หลังคาและมิเตอร์

ระบบ 1 กิโลวัตต์ใช้พื้นที่หลังคาประมาณ 5-6 ตารางเมตร ขึ้นอยู่กับขนาดแผง ระบบ 3 กิโลวัตต์จึงต้องการพื้นที่ที่ไม่มีเงาบังราว 15-18 ตารางเมตร นอกจากนี้ต้องดูขนาดมิเตอร์และระบบไฟของบ้านว่ารองรับการเชื่อมต่อได้ และการเชื่อมต่อกับระบบของการไฟฟ้าต้องยื่นขออนุญาตตามขั้นตอน

ตัวเลขนี้เป็นจุดเริ่มต้น

การคำนวณนี้เป็นการประเมินคร่าวๆ ผู้ออกแบบที่ดีจะเพิ่มปัจจัยอย่างทิศหลังคา เงาบัง และแผนการใช้ไฟในอนาคต เช่น ซื้อแอร์เพิ่มหรือรถยนต์ไฟฟ้า ถ้าต้องการใช้ไฟจากแผงในตอนกลางคืนด้วย อ่านแบตเตอรี่ลิเธียมสำหรับโซล่าเซลล์คุ้มไหม และเรื่องการเลือกชนิดแผง ดูแผงโซล่าเซลล์ Mono, Poly และ N-type

สรุป

หน่วยไฟต่อวัน คูณสัดส่วนกลางวัน หารด้วยประมาณ 4 จะได้ขนาดระบบคร่าวๆ เป็นกิโลวัตต์ นำตัวเลขนี้ไปเปรียบเทียบกับใบเสนอราคาได้ ระบบบ้านทั่วไปมีตั้งแต่ขนาดเล็กเพียงไม่กี่กิโลวัตต์ สามารถขอคำแนะนำเพิ่มเติมได้จากทีมติดตั้งโซล่าเซลล์บ้านตั้งแต่ระบบ 3 กิโลวัตต์